40 Haftalık Yolculuk

Hafta Hafta Gebelik
Gebelik haberini aldınız. Duygularınız karışık. Şimdiden nasıl geçecek, kaç kilo alırım, bulantım ne zaman biter, ne yemeliyim, daha birçok soru kafanızda belirdi.

Paniklemeyin!
Unutmayın ki gebelik doğal bir süreçtir, bu 40 hafta süren yolculukta sizin ve bebeğinizin birbirinize, yaşayacağınız tüm değişikliklere alışacağınız yeterli vaktiniz olacaktır. Düzenli takiplere gittiğiniz sürece doktorunuz durumunuz hakkında size bilgi verecek ve gerektiğinde tedavinizi planlayacaktır. Siz de ömür boyu hatırlayacağınız bu kırk haftanın keyfini çıkarmaya bakın. Yapmanız ve yapmamanız gerekenleri öğrenin.

Hafta hafta gebeliği ve temel takip prensiplerini öğrenin, bu kendi tedavi planınızda seçimlerinizi bilinçli olarak yapmanızı sağlayacaktır. Kadın doğum doktorunuzdan ya da aile hekiminizden faydalanabilirsiniz.

Hastanemiz bünyesinde düzenlenmekte olan Gebelik Okulu programlarına katılmanız size sizin gibi başka gebelerle tanışma ve paylaşımda bulunma imkanı sağlayarak, korkularınızla baş etmeniz ve basit gebelik problemleriniz için yardım almanıza olanak sunar.

İlk Üç Ay
(İlk Trimester)
Gebeliğinizin ilk 3 ayında vücudunuzun hızla değiştiğini fark edeceksiniz. Uykuya meyil, halsizlik, bulantı, kusma göğüslerde gerginlik,dolgunluk bebeğinizi daha fark etmeseniz bile  size gebe olduğunuzu hatırlatır. Duygularınız değişken olabilir, aşırı mutluluk yanında, tedirginlik oluşabilir. Bebeğiniz ise çok hızlı büyümektedir.

Birkaç milimetrelik bir su kesesi iken üç ayın sonunda yaklaşık 7 cm’ye ulaşmıştır.
Ultrasonografide sizin de el ve ayaklarını seçebileceğiniz bir canlı olmuştur ki bu da bebeğinizin 3 ayda büyüme gösterdiği anlamına gelir. Tüm bu hızlı büyüme sürecinde ilk doktor kontrolünü yaptırmış olmanız hatta vitaminlere gebelik öncesinde başlamış olmanız gerekmektedir. Folik asit bu dönemde en gerekli vitamindir. Günlük 400 mikrogram folik asit almanız önerilir. Bunun için brokoli ve yeşil yapraklı sebzeler yiyin. Bu, bebeğinizin beyin ve omurilik gelişimi için gerekli olup bazı doğumsal anomalilerin de riskini azaltır. Ayrıca doktorunuza başvurup 11-14 hafta tarama testleri ve ense kalınlığı ölçülmesi hakkında bilgi almalısınız.

1. 2. ve 3. Gebelik Haftaları: Bu haftalar, yumurtalıkta yumurtanın çatladığı ve döllenmenin olduğu haftalardır. Daha gününüz geçmemiştir, dolayısı ile siz henüz gebeliğinizin farkında olmadığınız için gebelikten şüphelendiğinizde doktora sormadan herhangi bir ilaç kullanmamanız önemlidir.

4. Gebelik Haftası: Adet beklediğiniz haftadır. Birkaç hücreden ibaret olan bebeğiniz döl yatağına bu haftada tutunur. Bebeğiniz henüz ultrasonografide görülmeyebilir. Kanda yaptırdığınız gebelik testi pozitif çıkacaktır. Bu hafta müjdeyi aldığınız haftadır.

5. Gebelik Haftası: Ultrasonda bir kesecik belirmiştir, ileride bebeğinizin organlarını oluşturacak olan üç katman halindedir. Bu keseciğin içinde bebeği görmek için biraz daha sabretmeniz gerekebilir zira sadece birkaç milimetre boyutundadır.

6. Gebelik Haftası: Artık doktorunuz sayesinde ultrasonda bir gebelik kesesi içinde bebeğinizi bir mercimek tanesi kadar görebilirsiniz. Bu haftada nöral tüp dediğimiz ileride omuriliği oluşturacak sırt kısmındaki yapı kapanır. Kalbi ilk kanı pompalamaya başlar. Kalbi dakikada 150-160 atım atmaktadır, ileride yüzünü oluşturacak ilk yapılarda oluşmaya başlamıştır ayrıca kol bacak tomurcukları seçilebilir. Mercimek büyüklüğünde bir canlıdan beklemeseniz de artık tüm organları gelişme sürecindedir.

7. Gebelik Haftası: Bebeğinizin boyu yaklaşık 9 mm’dir. Artık kol ve bacak çıkıntıları daha rahat seçilebilir. Kordonun ucuna bağlı hamakta sallanır gibi durur. Ultrasonda siz de kabaca şeklini anlayabilirsiniz. Beyin yarı küreleri gelişmeye devam eder.

8. Gebelik Haftası: Bebeğinizin baş popo mesafesi 13 mm kadardır. Ultrasonografide büyük kafası ile fasulyeye benzer. Kol ve bacak çıkıntılarının ucunda el ve ayakları yumru halinde görülebilir.
Henüz parmakları yapışık olup birbirinden ayrılmamıştır. Göz ve kulakları oluşmuştur.
Beyinde sinir hücreleri birbiri ile bağlantı yapmaya devam etmekte ve sinir ağını oluşturmaktadır. Henüz dış cinsel organları ayrışmamıştır kız, oğlan ayrımı yapılamaz.

9. Gebelik Haftası: Bebeğiniz artık ultrasonda bebeğe daha çok benzer. Gelişmesi daha detaylara inmiştir. Kolları dirsekten kıvrılmıştır. Göz kapakları tamamlanmış olup ama henüz ayrılmadıklarından açılıp kapanma hareketi yapamazlar bunun için yeterli kas ve sinir gelişimi de yapım aşamasındadır. Cinsiyet organları oluşmaya başlasa da henüz ultrasonografide seçilemez. Plasenta (bebeğin eşi) çalışmaya başladığından hormonal olarak annenin yumurtalıklarına bağımlılık azalır. Yani düşük ihtimali nispeten azalmıştır.

10. Gebelik Haftası: Bebeğiniz yaklaşık 30-35 mm’dir. Gözün iris tabakası bile oluşmuştur. Beyin gelişimi hızla devam etmekte olup kafa her zaman oran olarak gövdeden büyüktür. Kafa ve gövde birbirinden uzaklaşmaya boyun belirmeye başlamıştır. Gelişiminin en kritik dönemini başarı ile tamamlamış, ilk zorlu dönemeci atlatmıştır. Bundan sonra enerjisini detaylandırmaya harcayacaktır. Artık o bir embriyo değil fetüstür. Kol ve bacaklarını kıvırabilir. Ufak tekmelerini doktor kontrollerinde görebilirsiniz ancak sadece kendi sularını dalgalandıracak kuvvettedir siz hissedemezsiniz.

11. Gebelik Haftası: Bebeğinizin boyu 50- 65 mm ve ağırlığı 8 gr kadardır. Kemikleri sertleşmeye ve gelişmeye başlamıştır. Göz araları geniş, kulakları da düşüktür, ileriki dönemde bunlar nihai yerlerine ulaşacaktır. Hareketleri daha da artmıştır ama hala bunları hissedemezsiniz. Bir ipin ucunda topaç gibi ani sıçrama hareketleri yaparlar, bu kordonlarının uzaması için gereklidir. Karaciğerde kan hücre yapımı da bu haftada başlamıştır.

12. Gebelik Haftası: Bebeğiniz bu haftada parmaklarını açıp kapayabilir. Tırnakları oluşmaya başlamıştır. Ağızları ile emme hareketi yaparlar ve bu ultrason sırasında gözlemlenebilir. Boyu yaklaşık 70-80 mm, ağırlığı ise 12-15 gram kadardır. Artık kemikleşme başlamıştır. Kıkırdakların hızla kireçlenmesi ve kemiğe dönüşümü bu dönemlerde gerçekleşmeye başlar. Burun kemiği ultrasonda görülebilir hale gelir. Plasentanın oluşumu da tamamlandığından hamileliğin devamı için gerekli hormonların üretimi arzulanan düzeye ulaşmıştır, ikili tarama testi (11-14 hafta) bu hafta içinde yapılabilir.

İkinci Üç Ay
(İkinci Trimester)

İlk aylarda görülen bulantı ve kusmaların azalması ile kendinizi daha iyi hissettiğiniz bir döneme girdiniz. Karnınız belirginleşti, gebe olduğunu hissediyorsunuz, duygusal olarak da bebeğinizin varlığına alıştınız. İkinci trimesterde hem kilo almanız hızlanır hem de bebeğiniz yer kaplamaya başlar. Buna bağlı cildinizde çatlaklar, bel ağrıları gibi yakınmalarınız oluşabilir.

Cildinizi nemlendiricilerle, yağlarla besleyin. Ortopedik terlik ve ayakkabılar kullanmanın ve uzanırken ayak kısmınızı bir yastıkla yükseltmenin bel ağrılarınıza faydası olacaktır. Bu dönem aynı zamanda bebeğinizin ilk hareketlerini hissettiğiniz dönemdir, ilk kez gebe olanlar bu hareketleri biraz daha geç hissedebilirler. Bu aylarda bebeğinizle aranızdaki ilişki güçlenir artık dışarıdaki sesleri duymaya başlamıştır. Tat cisimcikleri oluşmuştur. Akciğerindeki dallanmalar oluşmuş fakat hava ile karşılaşmak için gerekli maddeler henüz üretilmemiştir.

Bu dönemde yapılan ultrasonografilerde bebek cinsiyetini saptamak mümkün olabilir. Üçlü ve dörtlü tarama (16-20 hafta arası) testide bu dönemde önerilmektedir. Bu dönemdeki doktor muayenenizde ne kadar kilo aldığınız önemlidir. Ayrıca gebelik şekeri taramaları da bu dönemin sonunda önerilecektir. Bebeğinizin oluşumunu tamamlayıp enerjisini büyümeye harcadığı bu haftalarda ikinci düzey ultrasonografi mutlaka yapılmalıdır.

13-14. Gebelik Haftaları: Bebeğinizin ince derisinden tüm damarları görülebilir. Vücut gelişimi hızla devam ederek kafaya göre oranı giderek artar. Boyu (baş-popo) 85-90 mm, ağırlığı 25-35 gram kadardır. Bağırsakları kordon içerisin den karın içindeki yerlerine yerleşmekte ve karın ön duvarı oluşmaktadır. Dalakta kan hücresi yapımı başlamıştır. Yüz kasları sinirleri yüz mimiklerini yapabilecek kadar gelişmiştir. Ultrasonda esneyip, kaş çatabilir. Kol ve bacakları son uzunluklarına ulaşmış olup bundan sonra tüm vücut büyümesi ile paralel büyüyeceklerdir. Siz daha hissedemeseniz de hareketlerinde kuvvetlenme ve artış devam etmektedir.

15-16. Gebelik Haftaları: İlk üç ayda oluşumu büyük ölçüde tamamlanan bebeğiniz, enerjisini büyümeye harcamaya devam eder. Ağırlığı 100 gr kadardır ve 16 haftadan itibaren kilosundaki artış hızlanır, bu sizin kilo almanıza da yansır. İkinci trimesterden itibaren kilonuz düzenli olarak aylık 1,5-2 kilo kadar artmalıdır. Büyümesi artık detaylara indirgenmiştir. Saç çizgisi belirlenmiştir. Göz araları yakınlaşmış ve kulaklar kafatasında olması gereken yerlere doğru hareketini tamamlamak üzeredir. Emme hareketi yaptığını ultrasonda görmeniz mümkün olabilir. Artık tüm eklemlerini rahatlıkla hareket ettirebilir. Daha önce doğum yapanlar bu haftalarda bebek hareketlerini hissedebilirler, yeni anne olacakların ise daha 1-1,5 ay beklemesi gerekmektedir. Cinsiyetini de bebeğin pozisyonu elverdiği sürece öğrenmeniz mümkündür.

17-18. Gebelik Haftaları: Bebeğiniz 200 grama ulaşmıştır, iskelet sistemi gün be gün gelişmekte ve kemikleri sertleşmekte cilt altında yağ depolanmaktadır. Sinir sistemi gelişimi de devam etmektedir. Bu haftalarda sinirlerin üzeri miyelin denen koruyucu zar ile kaplanır. Kulakları artık duymaya başlar. Cinsiyet gelişimi tamamlanmıştır. Ama hala cinsiyetini öğrenemeyen ebeveynler olabilir. Karnınızın büyümesi ile sizin omurganız her geçen gün artan yükünü dengelemek için öne doğru çekilir. Bu haftalardan itibaren bel ve sırt ağrılarınız olabilir.

19-20. Gebelik Haftaları: Bebeğinizin beyin ve sinir sisteminin daha da olgunlaşmasıyla koku, tat alma, görme, duyma ve dokunma merkezleri gelişir. Sağlıklı bir bağ kurmak için onunla konuşabilir, müzik dinletebilirsiniz. Cildini amnios sıvısının etkilerinden koruyan kremsi tabaka oluşmuştur. Bu dönemde gebeliğin tam yarısını geride bırakmış oluyorsunuz. Bebeğiniz 300-400 gr civarında ve boyu (baş-ayak) 25 cm kadardır. Bebeğinizin son doğum ağırlığı şimdikinin 9-10 katı olacaktır. Beslenmenizin içeriği bu aylarda bebeğin ihtiyaçlarını karşılamalıdır.

21-22. Gebelik Haftaları: 450 gr kadar olan bebeğinizin tüm vücudu ince tüylerle kaplanmıştır. Kaş çizgileri de belirginleşmiştir. Bebeğiniz artık yutma hareketi yapabilir. Yuttuğu amnios sıvısı doğuma kadar akciğer ve hava yollarının gelişimini sağlamak için çok gerekli olup aynı zamanda idrarının da kaynağıdır. Bu yutma hareketleri sayesinde hem bebeğin gelişimi sağlanır hem de içinde yüzdüğü sıvı miktarı
dengede tutulur. İlk kez anne olacakların bir kısmı hala ilk hareketlerini hissetmemiş olabilirler. Bu haftalarda onlar da bu mutluluğu yaşayacaklardır. Diğerleri ise bu dönemde tekmelerini kuvvetlendirirler. Bebek hareketleri bebeğin iyi olduğunu gösterir. Artık bebek hareketlerini takip etmelisiniz. Her zamankine oranla azalma görüldüğünde doktorunuza başvurun. Hemen telaşa kapılmayın bebeğiniz de artık uyku periyotları yaşamaktadır. Bu dönemde ayrıntılı ultrasonografi için doktorunuzla konuşmalısınız.

23-24. Gebelik Haftaları: Bebeğinizin ağırlığı 650 grama ulaşmıştır. Cildi hala kırışık olsa da altındaki yağ dokusunun gelişmesi ile hızla düzelecektir. Parmak ve ayak izleri bu haftalarda oluşur. Başındaki tüyler saç halini alır, ikinci trimesterin bitimi ile bebeğiniz ikinci dönemeci de atlatmıştır. Artık küçük bir bebek halini almıştır. Akciğer gelişimi hızlanmış, surfaktan dediğimiz ve doğumdan sonra soluk alıp verirken çok önemli olan bir madde yapımı başlamıştır. Bu haftada doğan bebeklerin ileri düzey yenidoğan yoğun bakım merkezlerinde az da olsa yaşam şansı olabilir.

Son Üç Ay
(Üçüncü Trimester)

Bu aylarda aldığınız kilolar ve karnınızın da etkisiyle hareketleriniz yavaşlar. Bel ağrılarında, kas kramplarında artış görülür. Sık sık tuvalete gitme ihtiyacı duyabilirsiniz. Bebeğinizin vuruşları daha kuvvetlidir. Göz kapakları hareket kazanmış akciğerleri hava ile karşılaşmak için son gelişmelerini yapmaktadır.

Bu dönemde gebelik kontrollerinin daha sık yapılması önerilir. Bu hem siz hem de bebeğiniz için ayrı önem taşır. Tansiyon yükselmesi, ayak bileğinde ödem, sancıların başlaması, akıntı gibi şikayetlerinizin uzman tarafından değerlendirilmesi gerektiği gibi bebeğinizin de iyilik halinin ultrasonografi ve kalp atımı takipleri (NST) ile saptanması gerekebilir. Doğum telaşının hız kazandığı bu dönemde hem alışverişler hem de doğum eylemi kafanızımeşgul edip anksiyeteye neden olabilir.  Doktorunuzla size uygun doğum seçeneklerini ve süreci enine boyuna konuşun, tüm sorularınızı sorarak açıklığa kavuşturun. Unutmayın ki normal doğum son ayınızda (37 hafta sonrası) herhangi bir zamanda gerçekleşebilir.

25-26. Gebelik Haftaları: Bebeğiniz artık ultrasonda daha tombik görülür. Ağırlığı 700-800 gram ve boyu 35-38 cm’ye ulaşmıştır. Kıl yapımı tamamlanmış kaşları, saçları ve tırnakları oluşmuştur. Dış sesleri daha iyi tanımlamakta ve tanıdık seslere tepki verebilmektedir. Akciğer damarları artmış, hava yollarının gelişimi ve surfaktan yapımı önem kazanmıştır. Ultrasonda da seçilebilen solunum kas hareketleri başlamıştır. Solunan amnios mayi akciğer gelişimi için gereklidir. Bebek doğum kanalından geçerken akciğerlerindeki bu sıvıyı dışarı atacaktır. Bu haftadan itibaren gebelik şeker taraması yapılmalıdır. Size verilen 75 gr glikoz ile hazırlanan solüsyondan 1. 2. ve 3. saat kan şekeriniz ölçülür. Eğer yüksek bulunursa diğer aşamalara geçilir. Gebelik şekeri saptandığı takdirde doktorunuzun tavsiyelerini sıkı sıkıya takip etmeniz, diyetinizin profesyonel olarak düzenlenmesi gerekmektedir.

27-28. Gebelik Haftaları: Bebeğiniz anne karnının keyfini çıkarmakta kilo alıp düzenli uyuma periyotları geçirmektedir. Göz kapaklarını açıp kapatabilir. Kirpikleri oluşmuştur. Bu hafta doğar ise birçok merkezde yaşam şansı olduğu kabul edilmekle beraber daha akciğerlerin hava ile karşılaşması için çok zamana ihtiyaç vardır. Bu haftada annenin takibi de önem kazanmaktadır. Tansiyon ölçümleri, ayak bileğinde oluşan şişlikler ve kilo takibi önemlidir.

29-30. Gebelik Haftaları: Bebeğinizin kemik iliğinde kan yapımı başlamıştır. Bebeğiniz hızla büyümektedir. Kilosu 1300 gr ve boyu da 40 cm’ye ulaşmıştır. Bu hızlı büyümenin ihtiyaçlarını karşılamak için diyetinizin protein, demir ve özellikle kalsiyumdan zengin olması gerekir. Sinir sistemi gelişimi de devam etmektedir. Bebeğinizin beyin gelişimidoğum sonrası 5yaşına gelene kadar devam eder. Bu dönemde omega-3 bakımından zengin balık ürünleri bolca tüketilmelidir. Bebeğinizin iyi olduğundan emin olmak için hareketlerini takip etmeniz son aylarda daha önem kazanmaktadır.

30-34. Gebelik Haftaları: Bebeğiniz artık son hazırlıklarına başlamıştır. Cildi deri halini almış, kırışıkları daha da düzelmiş lanugo denen tüyler azalmaya ve anne karnında bebek cildini suya karşı koruyan kremsi madde çekilmeye başlamıştır. Göz bebeği kas gelişimi sayesinde büyüyüp küçülerek ışığı fark edip tepki verebilir. Çoğu bebek başı aşağıda olacak şekilde doğum kanalına yönelmeye başlamıştır. Bazı bebekler son zamana kadar ters durabilirler. Bu haftalar erken doğumun sık görüldüğü haftalardır. Son hazırlık ve alışverişlerinizle yorulmamaya dikkat edin.

34-37. Gebelik Haftaları: Bebeğinizin boyu 45 cm ağırlığı 2400-3000 gr olmuştur. Yuttuğu amnios sıvısı bağırsaklarında mekonyum denen ilk kakasını oluşturmaya başlamıştır. Bebek sıkıntıya düştüğü zaman bu ilk kakasını anne karnındayken de yapabilir. Bu bebek için tehlikeli bir durumdur. Bu yüzden son ayda daha sık doktor kontrolü hem sizin hem de bebeğin sağlık durumunun değerlendirilmesi için önemlidir. Şikayetiniz olmasa dahi kontrollerinizi ihmal etmeyin. Son ayda büyüyen bebeğiniz daralan yeri nedeniyle büyük dönme hareketi yapamaz ama tekmeleri yeterli ve kuvvetlidir. Bebek hareketlerini takip edin. Hareket sayısı her bebek için farklıdır. Önemli olan eskiye göre azalıp azalmadığıdır. Eğer azaldığını düşünüyorsanız doktorunuza başvurun.

37-40. Gebelik Haftaları: Bebeğiniz miada ulaşmıştır. Organları kendi başlarına çalışacak olgunluğa ermiştir. Ağırlığı 3000 gr üzerindedir. Ortalama doğum ağırlığı 3500 gr olarak kabul edilse de her bebeğin doğum ağırlığı farklı olacaktır. Ultrasonografide saptanan doğum ağırlığı farklı olabilir buna şartlanmayın. Artık her an doğum olabilir, hazırlıklarınız tamamlanmış olmalıdır. Kendinizde akıntının artması, suyun gelmesi, sancıların sıklaşması, kanama olması gibi doğum belirtilerinin olup olmadığını  gözlemleyin. Bu sure içinde doğumunuz başlamamışsa son hafta da doktor kontrolünü ihmal etmeyin gün geçmesi durumundaki size uygun takip planınızı öğrenin.

41. Gebelik Haftası: Bazı bebekler geç doğabilir ancak bu durum yakından takip edilmesi gereken bir durumdur. Ultrason ve kalp atımı takipleri ile bebeğin ve annenin bu süreçte iyi olduğunun kontrol edilmesi gerekir. Bazı durumlarda doğumun başlatılmasına karar  verilebilir. Doktorunuz ile bağlantı halinde kalınve bebek hareketlerini takip edin. Geç doğan  bebekler onları suya karşı koruyan kremsi tabaka azaldığından özellikle avuç içleri ve ayak tabanları kırışık ve tırnakları oldukça uzamış olarak doğarlar.

 

Ersoy Sağlık Grubu Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü; tanı, tedavi ve cerrahide son tekniklerin uygulanmasını mümkün kılan üstün donanım ile branşın kapsadığı çok farklı disiplinlerin bir arada olduğu çağdaş, güvenilir hizmetler sunmaktadır.